B.K.S. Iyengar

B.K.S. Iyengar

CZYM JEST JOGA?

Joga jest jednym z systemów filozofii indyjskiej.Słowo joga pochodzi od sanskryckiego rdzenia „yuj” oznaczającego „wiązać”, ujarzmi(a)ć”, „jednoczyć”. Wyraża ono skupienie uwagi na wysiłku człowieka, na jego samodyscyplinie, dzięki której może on osiągnąć koncentracje i uspokojenie chwiejnego umysłu. Celem jogi jest wyzwolenie się w odniesieniu do świata oraz zjednoczenie ciała, ducha i umysłu dające wewnętrzny spokój i szczęście.

 

Hatha-joga oznacza zbiór wskazówek, dzięki którym można doskonale opanować ciało – najdoskonalsze narzędzie do dyspozycji człowieka, pozwalające na osiągnięcie celów stawianych przez jogę. Głównym członem tego systemu jest asana – nieruchoma i wygodna pozycja ciała przyczyniająca się do wytworzenia psychicznej równowagi. Hatha-joga została rozpropagowana na Zachodzie przez BKS Iyengara, który w szczególny sposób akcentuje dążenie do rozumienia własnego ciała i prawidłowej postawy. Naucza on jak korzystać z takich pomocy jak klocki, paski i wałki, aby precyzyjnie i ze zrozumieniem praktykować asany. BKS Iyengar udostępnił nam lekarstwo na stresy współczesnego życia. Praktykowanie Hatha-jogi ma dobroczynny wpływ na układy krążenia, odpornościowy, ruchowy i nerwowy, poprawia funkcjonowanie stawów i kręgosłupa, a także spowalnia procesy starzenia. Hatha-joga to wiedza o tym jak mieć zdrowe i giętkie ciało oraz moc uspokojenia umysłu.

Hatha joga to droga przemyślanej działalności. Zmierza do osiągnięcia zdrowia, świadomych regulacji fizjologicznych funkcji organizmu: oddychania, rozluźniania napięcia mięśniowego, krążenia krwi. Dlatego ćwiczenia jogi dają maksimum efektu w stosunkowo krótkim czasie.

Celem tych ćwiczeń jest wyrobienie w jednostce równowagi psychicznej i odporności fizycznej na schorzenia, zapanowanie nad przedwczesnym obumieraniem organizmu – jego starzeniem się. Ćwicząc jogę poprawiamy swoją kondycje fizyczną i psychiczną, co pozwala nam wykonywać złożone czynności i przezwyciężyć najtrudniejsze przeszkody.
Jedną z najważniejszych zasad przy ćwiczeniu Hatha jogi jest stopniowanie trudności. Przy ćwiczeniach unika się męczącego napięcia oraz nie forsuje się ich za wszelką cenę. Jodze obca jest zasada rywalizacji, asany wykonywane są na możliwościach psychicznych i fizycznych jakie posiada się danego dnia Przy ćwiczeniach ważne jest nastawienie psychiczne. Chcąc uprawiać ją z pożytkiem, trzeba w sobie wyrobić pewną postawę filozoficzną wobec życia
Dolegliwości, przy odczuwaniu, których możemy wspomóc się jogą:
– zaburzenia naczynioruchowe: uderzenia gorąca czyli wary, nocne poty, napady kołatania serca,
– zaburzenia sfery psychicznej: bezsenność, pogorszenie pamięci, zmiany
w zachowaniu, lęki, utrata libido, zaburzenia koncentracji uwagi, trudności w podejmowaniu decyzji, obniżenie napędu do działania, drażliwość, płaczliwość,
– ze zmian ogólnoustrojowych to nadciśnienie tętnicze, bóle stawów i kręgosłupa.

WSPÓŁCZESNE METODY PRAKTYKI HATHA JOGI

Hatha-joga


Hatha-joga jest systemem samorozwoju obejmującym sposoby pracy ze wszystkimi aspektami naszej egzystencji: z ciałem, umysłem, psychiką i duchem. Praktyka jogi ma na celu oczyszczenie wszystkich poziomów egzystencji i doprowadzenie adepta do jedności z duchem. Jak każdy system ulegała przemianom. Pomimo wielu transformacji, jakie dokonały się przeciągu wieków od czasów starożytnych do współczesności, podstawową wykładnią hatha-jogi jest nadal Ośmiostopniowa Ścieżka zawarta w Jogasutrach Patańdżalego. Podstawowym narzędziem hatha-jogi jest asana (pozycja jogiczna) i pranayama (kontrola oddechu). W wielu metodach stosuje się również inne techniki jak bandhy, kriye, mudry, mantry, i różne techniki medytacyjne. Jest tak duże zróżnicowanie metod praktyki hatha-jogi, iż osobie poszukującej może być trudno się zorientować. Niekiedy również osoby zaawansowane po praktyce u różnych nauczycieli odnoszą wrażenie wewnętrznej niespójności ścieżki, którą pragną podążać.
Podstawowym źródłem tego zróżnicowania jest sposób przekazu kultywowanego niemal do tej pory. Joga bowiem przez setki lat nie wykształciła żadnego sformalizowanego ani zinstytucjonalizowanego sposobu przekazu praktyki. Podstawą nauczania był tu przekaz osobistego doświadczenia w relacji mistrz-uczeń, a mistrzowie dość swobodnie czerpali ze spuścizny, wzbogacając i modyfikując ją o własne doświadczenia. Niejednokrotnie też dobierali techniki praktyki do indywidualnych możliwości i potrzeb uczniów, w każdym przypadku kładąc nacisk na inne jej aspekty. Można, zatem stwierdzić, iż każdy mistrz hatha-jogi, wokół którego zbierają się uczniowie jest twórcą własnej specyficznej metody jogi.
W zderzeniu z cywilizacją zachodu, zarówno sposób przekazu jak i sama praktyka hatha-jogi przeżyła istotne zmiany, przyjmując z konieczności cechy właściwe naszej kulturze. Przede wszystkim masowość, z jaką zaczęto uprawiać jogę na całym świecie przyczyniła się do pewnego sformalizowania i zinstytucjonalizowania praktyki. Wyodrębniły się style czy też metody jogi propagowane przez uczniów znanych mistrzów na całym świecie. Powstały stowarzyszenia i fundacje organizujące kursy nauczycielskie oraz warsztaty pogłębiające praktykę w danej metodzie. Wobec tego wielu współczesnych adeptów jogi swój przekaz zawdzięcza nie jak niegdyś jednemu nauczycielowi, ale wielu.

 

Iyengar Yoga (joga wg metody BKS Iyengara) – jest najbardziej znanym w świecie stylem hatha-jogi stworzonym przez Śri BKS Iyengara. Jego mistrzem był  Śri Krishnamacharya. Metoda ta charakteryzuje się dbałością o precyzyjne wykonanie asan włączając w to również szczegółową wiedzę anatomii i fizjologii ciała ludzkiego. W praktyce stosowanych jest wiele różnych pomocy, takich jak: koce, drewniane bloki, paski, specjalnie skonstruowane ławki itp. Stosowanie ich pomaga wykonanie asan uczniom o różnych możliwościach, również tym z problemami zdrowotnymi. Stąd szeroko rozwinięty został zarówno przez samego mistrza, jak i jego uczniów aspekt medyczny tej metody jogi. Praktyka pranayamy wprowadzana jest dopiero po osiągnięciu biegłości w praktyce asan. Ćwiczenia oddechowe wykonuje się również bardzo precyzyjnie i z niezwykłą ostrożnością. Uczniowie Iyengara w porozumieniu z mistrzem, aby zapewnić dbałość o jakość praktyki i jej przekazu, stworzyli w wielu krajach stowarzyszenia kultywujące nauki Iyengara i kształcące profesjonalnie nauczycieli tej metody.
Założony w 1974 Ramamani Iyengar Memorial Yoga Institute znajduje się w Punie w Indiach. Joga Iyengara jest najpopularniejszą metodą hatha-jogi w Polsce.

 

Ashtanga Yoga – pochodzi od Śri K. Pattabhi Jois. Był on jednym z głównych uczniów Śri Krishnamacharya, od którego dostał przekaz nauk sekwencji asan znanych jako Ashtanga Yoga. Praktyka obejmuje sześć sekwencji asan o wzrastającej trudności. Praktykujący po opanowaniu jednej sekwencji przechodzi do kolejnej. Jest to najbardziej dynamiczna forma hatha-jogi, w której istotnym elementem są płynne przejścia między asanami. Zaawansowana praktyka wymaga tu dużej wytrzymałości. Rozwija się ją stopniowo opanowując sekwencje. Podczas praktyki włącza się oddech ujjayi – jedną z podstawowych technik oddechowych jogi. Swoją współczesną formę Ashtanga Yoga zawdzięcza żarliwym uczniom z zachodu praktykującym w Ashtanga Yoga Institute w Maysore w Indiach.  Ashtanga Yoga nie jest tożsama z opisaną w Jogasutrach Panańdżalego Ośmiostopniową Ścieżką jogi (ashtanga yoga), choć jest w niej ściśle osadzona. W Polsce metoda ta pojawiła się dopiero niedawno i zyskuje coraz więcej zwolenników. (Więcej na temat Asthanga Yogi w artykule poniżej.)

 

Kundalini Yoga – jest nie tylko niezależną ścieżką jogi, ale także nazwą metody praktyki hatha-jogi zapoczątkowanej przez mistrza Yogi Bhajan. Jej celem jest obudzenie energii kundalini za pomocą praktyki pozycji (asan), kontroli oddechu, śpiewów i medytacji. Skupia się na uwolnieniu energii kundalini, której źródło znajduje się u podstawy kręgosłupa w Muladhara-ćiakra (czkra podstawy). Największy nacisk w tej metodzie kładzie się na śpiew mantr i oddech kundalini, nie zaś na praktykę pozycji jogicznych.
Yogi Bhajan przybył do USA w 1969 roku, jest założycielem i głową Stowarzyszenia 3HO (Healthy, Happy, Holy Organization), której siedziba znajduje się w Los Angeles i posiada liczne przedstawicielstwa na świecie.

Podsumowanie
Jak widać z powyższego opisu, jest bardzo wiele ścieżek hatha-jogi. Praktyka w każdej z nich wymaga specyficznego podejścia określonego przez mistrza (twórcy metody). Nawet podejście do wykonania asany jest bardzo różnorodne. Każdy z mistrzów kładzie nacisk na inny aspekt wykonania asany, pranyamy, medytacji. Niektórzy mistrzowie zwracają uwagę na to, by w asanie od razu szukać jak największego komfortu. Inni wskazują na potrzebę wytrwania początkowo w pewnej niewygodzie lub wysiłku, aby odblokować ciało i osiągnąć asanę. W jednej metodzie ćwiczy się w dynamicznych sekwencjach zatrzymując w pozycji tylko na kilka oddechów, w innej dąży się do wytrwania w pozycji w długim czasie. Wykonanie wielu asan różni się pewnymi szczegółami w różnych metodach. Nie oznacza to jednak, że jeden sposób praktyki jest właściwy, a inny nie.
Każdy z mistrzów tworzy określone warunki praktyki hatha-jogi. Owe warunki są podstawą powodzenia na danej ścieżce. Stanowią system mający wyrwać ucznia z jego schematów ? schematów umysłu oddzielających od ducha. Ważne jest dla adepta jogi, aby po wybraniu nauczyciela, czy też metody praktyki poddać się jej warunkom całkowicie. Jednoczesna praktyka różnych metod może prowadzić do wewnętrznej niespójności i w konsekwencji do rozproszenia zamiast wewnętrznego skupienia i wyciszenia oraz doświadczenia jedności.

Fragmenty artykułu Piotra Kunstlera „Współczesne metody praktyki hatha jogi”.
Piotr Kunstler
Yogamudra – Pracownia Jogi
www.yogamudra.pl

Całość dostępna na portalu www.joga-joga.pl w dziale Teoria jogi.

(Przygotowała Sylwia Pędzich)